فونداسیون

فونداسیون

آشنایی کامل با مراحل اجرای فونداسیون های سطحی : نکات کاربردی در نظارت

 

 پی، شالوده یا فونداسیون (Foundation)  بخشی از ساختمان است که وظیفه انتقال نیرو از ستونها و دیوارها به زمین و خاک اطرافش را بر عهده دارد.

عملکرد فونداسیون به این صورت است که نیروهای وارده از سازه را در سطح وسیعی گسترده کرده و تنش را به حد قابل قبول مقاومت خاک می رساند.

بر اساس نوع ساختمان و میزان نیروهای وارده، بافت لایه ها و نوع خاک زمین و شرایط آب و هوایی منطقه ، میتوان تیپ و ابعاد شالوده را انتخاب و مشخص نمود.

عمق، طول و عرض پی‌ها به وزن ساختمان، تعداد طبقات و نوع خاک محل بستگی دارد.

34162603

فونداسیون

 

انواع فونداسیون:

فونداسیون ها را بنا به عمق و عملکردشان طبقه بندی نموده اند:

الف:فونداسیون های سطحی Shallow Foundations

ب:فونداسیون های سطحی+بهسازی

ج:فونداسیون های نیمه عمیق یا چاهی Pier Foundations

د:فونداسیون های عمیق Deep Foundations

ه:فونداسیون های ویژه Spa Foundations

 

انواع فونداسیون های سطحی:

پی های سطحی از متداول ترین پی ها به خصوص برای پروژه های ساختمان ها و دیوار ها است.اغلب عمق استقرار آنها کمتر از عرضشان است.حداقل عرض.ضخامت و عمق استقرار انها به ترتیب ۴۰و ۱۵ و ۳۰ سانتی متر است.این پی ها پس از گودبرداری و پی کنی و برداشتن خاک های نباتی.ضمن عبور از عمق یخبندان و لایه های نامناسب سطحی و در پاره ای موارد با حفاری بیشتر جهت احداث طبقاتی در زیرزمین.اجرا میشوند.

فونداسیون های سطحی با توجه به نوع باری که انتقال میدهند دسته بندی شده اند.

 

 

 

مزایا کارایی ویژگی ها نوع فونداسیون
کم هزینه ترین نوع پی و در سازه های موقت کاربرد دارد. تحمل و انتقال بار یک ستون از دیدگاه ضخامت یا مقطع قایم.پی های منفرد و یا تک ممکن است ثابت پله ای و یا شب دار باشند.اغلب دارای شکل مربع یا مستطیل در پلان میباشد. منفردSingle or spread footings
در ستون های نزدیک هم اقتصادی است.(ﺑﻪ ﻧﺤﻮی ﻛﻪ ﻓﺎﺻﻠﺔ ﺷﺎﻟﻮدهﻫﺎی ﻣﻨﻔﺮدآﻧﻬﺎﻛﻤﺘﺮاز ﻧﺼﻒ ﻓﺎﺻﻠﺔ دو ﺳﺘﻮن ﮔﺮدد) تحمل و انتقال بار بیش از یک ستون اغلب شکلﻣﺴﺘﻄﻴﻠﻲ ﻳﺎذوزﻧﻘﻪ ای در ﭘﻼن دارند.عموما دو یا چهار ستون میباشند. مرکبCombined footings
جلوگیری از نشست غیریکنواخت تحمل و انتقال بار دیوار های جداکننده و باربر طول ان چندین برابر عرضش میباشداﻳﻦ ﺷﺎﻟﻮدهﻫﺎ ﻣﻌﻤﻮﻻً اﻋﻀﺎی ﺑﺘﻦ ﻣﺴﻠﺢ ﺑﺎ ﻃﻮل زﻳﺎدوﻋﺮض ﻳﻜﻨﻮاﺧﺖ در اﻋﻤﺎق ﺳﻄﺤﻲ زﻣﻴﻦ ﻫﺴﺘﻨﺪ. نواریContinuous and strip footings
کاهش هزینه قالب بندی تحمل و انتقال بار چندین ستون و یا دیوار اجرای فونداسیون های نواری در دو امتداد عمود بر هم شبکه ایGrif footings
جلوگیری از ضعف های موضعی بستر در پروژه های سنگین و زمین های با مقاومت کم مورد استفاده قرارمیگیرد.ﺑﺎر ﭼﻨﺪﻳﻦ ﺳﺘﻮن ﺑﺎ ﻓﻮاﺻﻞ ﻧﺎﻣﻨﻈﻢ ﻳﺎ ﭼﻨﺪﻳﻦ ردﻳﻒ ﺳﺘﻮنﻣﻮازی را ﺣﻤﻞ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ ودر زﻳﺮﺑﺨﺸﻲ از ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن و ﻳﺎ ﻛﻞ آن ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮد. ﺗﻤﺎم ﻣﺤﺪوده زﻳﺮﺑﻨﺎ ﺑﻪ ﺳﺎﺧﺖ ﻓﻮﻧﺪاﺳﻴﻮن اﺧﺘﺼﺎص داده ﻣﻲ ﺷﻮد و ﺗﻤﺎﻣﻲ ﺑﺎرﻫﺎی دﻳﻮارﻫﺎ و ﺳﺘﻮن ﻫﺎ ﺗﻮﺳﻂ ‫ﻳﻚ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻳﻜﭙﺎرﭼﻪ داﻟﻲ ﺗﺤﻤﻞ ﻣﻲ ﺷﻮد.ﻣﻌﻤﻮﻻً دو ﺳﻔﺮه آرﻣﺎﺗﻮر در ﭘﺎﻳﻴﻦ و ﺑﺎﻻی ﻓﻮﻧﺪاﺳﻴﻮن در دو ﺟﻬﺖ ﻃﻮﻟﻲ و ﻋﺮﺿﻲ در آن ﺑﻪ ﻛﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ میشود. گستردهMat or raft foundations

 

مراحل اجرای فونداسین های سطحی :

 

الزامات نوع سازه شامل مرحله اجرا
اگر خاک زیر فونداسیون دست ریز یا سست باشد لازم است با تحکیم و تقویت ان به مقاومت طرح رسید تمام سازه ها پی کنی، تحکیم، تراز نمودن و نظافت بستر اماده سازی بستر
استوار در بتن ریزی.اقتصادی.سهولت در اجرا تمام سازه ها مهار کردن و بستن پشت قاب ها قالب بندی
تراز برای ستون های هم تراز تمام سازه ها ۱۰۰kg/m3عیار۱۰cmضخامت بتن مگر
رعایت فاصله و نوع میل گرد های طراحی در دیوار های برشی و ستون های بتنی اجرای شبکه ها و ارماتور های انتظار ارماتور بندی
جلوگیری از حرکت و جابجایی میل مهار ها و صفحات بیس پلیت در ساختمان های اسکلت فلزی نصب میل مهار ها و ارماتور های انتظار نصب صفحه زیر ستون
توجه به عیار بتن و نوع سیمان و مطابقت ان با طراحی تمام سازه ها ویبره کردن لایه های بتن ریزی بتن ریزی
استفاده از گروت برای تنظیم و تراز صفحات در ساختمان های اسکلت فلزی تراز کردن صفحات هم تراز رگلاژ صفحات زیر ستون
عدم بارگذاری تا قبل از رسیدن به گیرش کامل تمام سازه ها مرطوب بودن بتن حداقل سه روز.جلوگیری از یخ بستن در هوای سرد و سرد کردن بتن در هوای گرم نگه داری بتن

 

آماده سازی بستر:

اولین مرحله در آماده سازی بستر، پی کنی است.

 اصولا پی کنی با دو دلیل انجام می گیرد :

  1. دسترسی به زمین بکر
  2. برای محافظت پایه ساختمان

۱-با توجه به اینکه کلیه بار ساختمان بوسیله دیوارها و ستونها به زمین منتقل می شود در نتیجه ساختمان باید روی زمینی که قابل اعتماد باشد و قابلیت تحمل بار ساختمان را داشته باشد بنا گردد .برای دسترسی به چنین زمینی ناچار به ایجاد پی برای ساختمان می باشیم.

۲-برای محافظت پایه ساختمان وجلوگیری از تاثیر عوامل جوی در پایه ساختمان باید پی سازی نماییم در این صورت حتی در بهترین زمین ها نیز باید حداقعل پی هایی با عمق ۴۰تا ۵۰سانتی متر حفر کنیم پس در این صورت پی کنی یکی از عوامل مهم در ساختمان سازی است تا یکی از ریشه های اصلی ساختمان به حساب می آید.

پس از انجام پی کنی (خاکبرداری) باید بستر خاک را برای اجرای پی آماده کنیم.مراحل آن عبارتند از:

الف:تحکیم بستر:زمینی برای پی سازی مناسب است که قدرت مجاز ان تاب تحمل وزن ساختمان را داشته باشد.در صورتی که خاک زیر پی لایه طبیعی و دست نخورده باشد لازم است نسبت به تقویت ان اقدام گردد.نحوه و شیوه تقویت توسط مشاور یا محاسب پروژه مشخص میشود.

این مطلب را از دست ندهید :  بتن مگر

همچنین اگر خاک زیر فونداسیون در اثر پی کنی مقاومت و دانه بندی خود را از دست دهد لایه دست خورده را با بیل برداشته و به جای ان بتن با عیار کم(غیر از بتن مگر)جایگزین می شود.

ب:تراز نمودن بستر:بستر پی برای فونداسیون های همتراز باید تراز باشد.برای این منظور میتوان از شیلنگ تراز استفاده نمود.در صورتی که طول بستر زیاد باشد (در دیوار های طویل و جاده ها)استفاده از دوربین های نقشه برداری (نیوو)مناسب تر است.

ج:نظافت بستر:بستر فونداسیون باید قبل از اجرا بتن مگر و همچنین قبل از بتن ریزی کاملا تمیز و عاری از خاشاک و یا هر نوع عامل خارجی باشد و باید پی سازی مستقیما از روی خاک طبیعی شروع شود.

 

قالب بندی و انواع آن:

لازمه اجرای فونداسیون دارا بودن قالب مقاوم و پایدار در هنگام بتن ریزی و ویبره نمودن ان می باشد.

نوع قالب بستگی به عوامل مختلفی چون نوع ساختمان.شکل فونداسیون و دسترسی اسان به مصالح مورد نیاز قالب بندی دارد.

  • الف:در ساختمان های مسکونی و معمولی:در این نوع ساختمان ها معمولا از قالب های اجری استفاده میشود که اغلب به صورت ۱۰ سانتی متر با ملات گل یا ماسه سیمان با عیار بسیار پایین چیده میشوند.قالب های آجری از لحاظ سرعت کار و اقتصادی بودن مقرون به صرفه میباشند.
  • ب:در ساختمان ها و پروژه های بزرگ میتوان از قالب های چوبی یا فلزی استفاده نمود.

نکته مهم اینکه مصالح قالب نباید از کیفیت بتن کاسته یا اجرای فونداسیون را با مشکل مواجه نماید.

بدین منظور قالبهای اجری قبل از بتن ریزی توسط پلاستیک پوشیده شده و یا ابعاد پی را در حدود ۵ سانتی متر از هر طرف بیشتر از ابعاد محاسبه شده انتخاب نمود تا شیره سیمان را به خود جذب ننماید و در قالب های چوبی و فلزی سطح قالب به نفت سیاه و یا روغن های دیگر اغشته میشود تا برداشتن و جدا کردن قالب به سهولت انجام گیرد.

اگر بعد از بستن قالب بخواهیم ان را روغن مالی کنیم ممکن است میلگردهای بسته شده به روغن اغشته گردد که این خود مانع چسبیدن بتن و فولاد و یکپارچگی آنها میگردد.

نکته:در مورد اخیر باید توجه شود که لبه های ورقه پلاستیک روی کف فونداسیون قرار نگیرد زیرا در این صورت پلاستیک مانع چسبیدن و یکپارچگی بتن جدید به بتن مگر میگردد.

نکته:آجرهای قالب را نباید قبل از بتن ریزی خیس کرد.(جهت جلوگیری از جذب شیره بتن)زیرا این عمل باعث جمع شدن اب در بستر فونداسیون شده و از کیفیت بتن کاسته میشود و مانع رسیدن بتن به تمام نقاط پی شده و پس از خشک شدن فضای خالی در کف فونداسیون بوجود امده و در نتیجه نقطه ضعفی در ان ایجاد مینماید.

بتن مگر:

بتن مگر(بتن لاغر یا کم سیمان)اولین قشر پی سازی بوده که با بتنی به عیار ۱۵۰-۱۰۰کیلوگرم در متر مکعب(مقدار سیمان در بتن مگر حدود ۱۰۰الی۱۵۰ کیلوگرم در متر مکعب میباشد) وضخامتی  در حدود ۱۰سانتی متر اجرا میشود.

وظایف بتن مگر:

  • الف:جلوگیری از تماس مستقیم بتن فونداسیون با خاک.زیرا ممکن است نوع خاک برای بتن فونداسیون مضر باشد.
  • ب: برای رگلاژ کف فونداسیون و ایجاد سطحی صاف جهت ادامه اجرای فونداسیون

در صورتی که بتن مگر قبل از قالب بندی اجرا شود.بهتر است از هرطرف ۱۵ سانتی متر بیشتر از عرض فونداسیون اجرا گردد.

آرماتور بندی:

بتن نیز مانند سایر مصالح ساختمانی در مقابل نیروهای کششی ضعیف بوده و در محل تارهای کششی ترک هایی در آن ایجاد می شود لذا برای جلوگیری از ترکیدن بتن.در محل تارهای کششی میلگردهای فولادی قرار می دهند.

آرماتور بندی از مراحل تخصصی اجرا بوده(چراکه کلیه نیروهای کششی در ساختمان بوسیله ارماتورها تحمل میشود) و لازم است توسط نیروهای ماهر اجرا گردد.

مهندسین ناظر لازم است قبل از بتن ریزی فونداسیون،ارماتوربندی را کنترل نموده و از نحوه بستن میلگردها از کف و بدنه قالب ،نوع گره ها،اورلب ها،تمیزی میلگردها،تیپ میلگردها و اجرای قلاب های انتهایی مطمئن گشته آنگاه اجازه بتن ریزی را کتبا صادر نمایند.

نکاتی درمورد اجرای میلگرد ها:

  • نکته۱:تمام میلگردها باید توسط قیچی های مخصوص بریده شوند و از برش ارماتور ها توسط هوا و گاز جدا خودداری شود.
  • نکته۲:خم میلگردها باید توسط دستگاه های مکانیکی یا اچارهای مخصوص(اچار گوساله و کارگاه)بصورت سرد انجام گیرد(کمتر از ۵ درجه سانتی گراد نباشد).از گرم نمودن میلگردها جهت خم کردن انها جدا اجتناب شود.
  • نکته۳:ارماتورهای انتظار ستون های بتنی و دیوارهای برشی باید دقیقا طبق نقشه ها اجرا شده و نحوه مهار موقت انها کنترل شود تا در حین اجرای قسمت های مختلف پروژه صدمه نبیند.
  • نکته۴:در هنگام ارماتوربندی ها لازم است توجه ویژه ای به چاهک اسانسور داشت تا عمق لازم حاصل شده و انسجام ارماتور بندی حفظ شود.
  • نکته۵:اغلب ارماتور بندها.انتهای میلگردها را قلاب نمیکنند یا قلاب های غیر استاندارد و خارج از طرح انجام میدهند.این قسمت نیز باید مد نظر ناظرین باشد
  • نکته۶:به هیچ عنوان از آرماتورهای زنگ زده و یا آغشته به روغن ورنگ نباید استفاده شود در صورت آلودگی آرماتورها به روغن یا زنگ زدگی آنها، باید قبل از اجرای آرماتوربندی به پاکسازی آنها اقدام و بعد از تایید دستگاه نظارت به بتن ریزی اقدام گردد.

نصب میل مهارها و صفحات بیس پلیت در ساختمان های فلزی:

نکاتی چند در مورد نصب صفحات بیس پلیت:

  • الف:میل مهارها باید با توجه به نقشه های اجرایی نصب و مهار شوند.بظوری که در هنگام قرار دادن بیس پلیت روی انها و بتن ریزی قادر به حرکت و جابجایی نباشند.
  • ب:میل مهارها نباید به هیچ وجه به ارماتورها جوش شوند بلکه باید توسط سیم ارماتوربندی به میل گردهای فنداسیون بسته شده و محکم گردند.
  • ج:حتی الامکان قلاب های انتهای میل مهارها به داخل بوده و و زیر بیس پلیت قرار گیرند.
  • د:قسمت ساده میل مهارها باید تا حدود ارماتورهای شبکه تحتانی فونداسیون ادامه داشته باشند.
  • ه:قسمت رزوه میل مهارها باید به اندازه ای باشد که پس از بستن مهره ها حداقل ۵سانتی متر باقی بماند.
  • و:از جوش دادن مهره ها به میلگردهای مهاری جدا اجتناب گردد.

این مطلب را از دست ندهید :  بتن مگر

نحوه استقرار صفحات زیر ستون بر روی میل مهارها:

بیس پلیت ها باید به گونه ای اجرا شوند که حتی الامکان کلیه صفحات هم تراز با هم تراز باشند

برای استقرارصفحات روش های مختلفی وجود دارد.به شرح زیر:

  • الف:روش اجرا توسط نبشی:ابتدا نبشی ها را به صورت طولی و یا عرضی بر روی قالب ها قرار داده  و فاصله ی انها را با عرض صفحات بیس پلیت را به گونه ای روی میل مهار ها قرار داده که به نبشی های مذکور متکی باشند.(از روش های خوب اجرا)
  • ب:روش استقرار با دو مهره:در این روش دو مهره یکی زیر بیس پلیت و دیگری روی بیس پلیت استقرارو تراز نمودن صفحات را عهده دار میشوند.مهره زیر جهت تراز کردن صفحه و مهره رو برای استقرار صفحه میباشد.به میلگردهایی که از داخل سوراخ این صفحات عبور داده میشوند بولت میگویند.
  • ج:میلگرد را به صفحه زیر بیس پلیت جوش داده و آنرا در موقع بتن ریزی داخل پی قرار میدهند.به هنگام کار گذاشتن صفحه سوراخی در وسط آن ایجاد نموده و آنقدر ان را میکوبند تا بتن از این سوراخ بیرون آید.(زیرا بتن بعد از خشک شدن قدری کاهش حجم میدهد). این روش مورد تایید سازمان نظام مهندسی قرار نمیگیرد.

اجرا میلگردهای انتظار در ستون های ساختمان های بتنی و دیوارهای برشی:

 میلگرد های انتظار باید با توجه به نقشه های اجرایی و دتایل های مربوطه اجرا گردند.

ناظرین و مجریان پروژه ها لازم است توجه ویژه ای به نکات مهم زیرمعطوف دارند:

  • الف:هنگام بتن ریزی و بعد از ان تغییر شکلی در میلگردهای انتظار رخ ندهد.
  • ب:از الوده شدن انها به شیره بتن.رنگ و روغن جلوگیری شود.(بعد از بتن ریزی باید میلگردهای انتظار تمیز شوند)
  • ج:به نحوه اجرا میلگردهای انتظار در مجاورت بیس پلیت توجه شود زیرا اغلب در این منطقه به علت ابعاد بیس پلیت تامین.تعداد و فاصله میلگرد های انتظار با مشکل مواجه میشوند.

بتن ریزی فونداسیون:

بتن ریزی فونداسیون یکی از قسمت های مهم ساخت و ساز می باشد.بنابراین لازم است مجریان و ناظران به این قسمت اجرا نظارت و توجه ویژه ای داشته باشند.

برای کنترل اجرا بتن ریزی رعایت نکات مهم زیر توصیه می شود:

  • الف:به نوع سیمان و سنگ دانه های بتن توجه شده و تطابق ان با بتن ساخته شده کنترل گردد.
  • ب:اگر بتن مورد نیاز به صورت بتن اماده تهیه شده باشد.به ساعت بارگیری و زمان تخلیه توجه شود. این زمان نباید از ۶۰ دقیقه بیشتر باشد.(زمان گیرش ثانوی بتن در شرایط متعارفی)
  • ج:هنگام تخلیه بتن.اب نباید به ترکیب ساخته شده اضافه گردد(به اسلامپ بتن توجه شود)
  • د:در شروع بتن ریزی اغلب جهت راه اندازی پمپ از شیره سیمان استفاده میشود.این شیره نباید به درون قالب ها تخلیه گردد.
  • ه:بتن ریزی حتی الامکان در یک محله اجرا گردد.
  • و:بتن در هر ۳۰ سانتی متر لایه ویبره شود به گونه ای که: اولا بتن به تراکم مطلوب برسد. وثانیا دانه بندی بتن به هم نخورد.
  • ز:آزمایشهای بتن طبق نظر مشاور و محاسب انجام گرفته و نتایج آن(شیت های مربوطه)جزو مدارک فنی پروژه نگه داری شود.
  • ح:فونداسیون ها نباید قبل از رسیدن به مقاومت طرح بارگذاری شوند.

در ادامه ی بند “ز” باتوجه به اهمیت زیاد کیفیت بتن، بد نیست کنترل هایی که در مورد مصالح بتن باید در آزمایشگاه انجام شوند را نیز بدانیم:

سیمان

سیمان پرتلند مورد مصرف در بتن باید مطابق ویژگیهای استانداردهای زیر باشد :

الف – سیمان پرتلند، قسمت دوم تعیین و یژگیها، شماره ۳۸۹ ایران.

ب – سیمان پرتلند، قسمت دوم تعیین نرمی، شماره ۳۹۰ ایران.

پ – سیمان پرتلند قسمت سوم تعیین انبساط، شماره ۳۹۱ ایران.

ت – سیمان پرتلند، قسمت چهارم تعیین زمان گیرش، شماره ۳۹۲ ایران.

ث – سیمان پرتلند، قسمت پنجم تعیین تاب فشاری و تاب خمشی شماره ۳۹۳ ایران.

ج سیمان پرتلند،قسمت سوم تعیین هیدارتاسیون، شماره ۳۹۴ ایران

سیمان مصرفی باید فاسد نبوده و درکیسه های سالم  و یا  قمرنهای مخصوص سیمان تحویل و در سیلو  و یا محلی محفوظ از بارندگی و رطوبت نگهداری شود.  سیمانی که بواسطه عدم دقت در نگهداری و یا هر علت دیگر فاسد شده باشد باید فورا از محوطه کارگاه خارج شود.   مدت سفت شدن سیمان پرتلند خالص در شرایط متعارف جوی باید از ۴۵ دقیقه زودتر و سفت شدن نهایی آن از ۱۲ ساعت دیرتر نباشد  در انبار کردن کیسه های سیمان  باید مراقبت شود که کیسه های سیمان طبقات  تحتانی تحت فشار زیاد کیسه هایی که روی آن قرار گرفته است واقع نشود در نقاط خشک قرار دادن کیسه ها روی یک دیگر نباید از رده ردیف و در نقاط مرطوب حداکثر از ۴ ردیف بیشتر باشد.  محل نگهداری سیمان باید کاملاً خشک باشد تا رطوبت به آن نفوذ ننماید.

شن و ماسه

شن و ماسه  باید از سنگهای سخت مانند گرانیت، سیلیس و غیره، باشد.  بکار بردن ماسه های شیستی یا آهکی سست ممنوع است.  ویژگیهای شن و ماسه مصرفی باید مطابق با استاندارد های زیر باشد :

  • الف – استاندارد شن برای بتن وبتن مسلح شماره ۳۰۲ ایران.
  • ب – استاندارد مصالح سنگی ریز دانه برای بتن و بتن مسلح شماره ۳۰۰ ایران.

مصالح سنگی بتن را می توان از شن وماسه طبیعی و رودخانه ای تهیه نمود.  به جز موارد زیر که در آن صورت باید مصالح شکسته مصرف گردد :

  1. در مواردی که بکار بردن مصالح شکسته طبق نقشه و مشخصات و یا دستور دستگاه نظارت خواسته شده باشد.
  2. هر گاه مصالح طبیعی و یا رودخانه ای طبق مشخصات نبود ه و یا مقاومت مورد نیاز را دارد.
  3. در صورتی که بتن از نوع مارک ۳۵۰ و یا بالاتر باشد.

این مطلب را از دست ندهید :  بتن مگر

چنانچه مخلوط دانه بندی شده با ویژگیهای استاندارد مطابقت نکند ولی بتن ساخته شده با آن دارای مشخصات مورد لزوم از قبیل تاب، وزن مخصوص و غیره باشد، دستگاه نظارت می تواند با مصرف بتن مزبور موافقت نماید.

شن و ماسه  باید تمیز بوده ودانه های آن پهن و نازک و یا دراز نباشد.  مقامت سنگهایی که باری تهیه شن وماسه شکسته  مورد استفاده قرار می گیرند نباید دارای مقاومت فشار کمتر از ۳۰۰  کیلوگرم بر سانیتمتر مربع باشد.

دانه بندی ماسه باید طبق اصول فنی باشد. ماسه ای که برای کارهای بتن مسلح بکار می روند نود وپنج درصد آن باید از الک ۷۶/۴ میلیمتر عبور کند و تمام دانه های ماسه باید از سرندی که قطر سوراخهای آن ۵/۹ میلیمتر است عبور نماید.  دانه بندی ماسه برای بتن و بتن مسلح باید طبق جدول (۴ -۱-۲  الف ) باشد.

جدول شماره ( ۴-۱-۲ – الف )

 اندازه الکهای استاندارد درصد رد شده از الکهای استاندارد
۹۵۰۰ میگرن

۴۷۶۰ میگرن

۲۳۸۰ میگرن

۱۱۹۰ میگرن

۵۹۵ میگرن

۲۹۷ میگرن

۱۴۹ میگرن

 ۱۰۰

۹۵ تا ۱۰۰

۸۰ تا ۱۰۰

۵۰ تا ۸۵

۲۵ تا ۶۰

۱۰ تا ۳۰

۲تا ۱۰

 

باقیمانده مصالح بین هر دو الک متوالی  جدول فوق نباید بیش از ۴۵ درصد وزن کل نمونه باشد.

حداکثر لای و ذرات ریز در ماسه نباید از مقادیر زیر تجاوز نماید :

  • الف – در ماسه طبیعی و یا ماسه بدست آمده از شن طبیعی                    ۳% حجم
  • ب – در ماسه تهیه شده از سنگ شکسته                                  ۱۰% حجم

برای کنترل ارقام فوق باید آزمایش زیر در محل انجام گیرد :

در یک استوانه شیشه ای مدرج به گنجایش ۲۰۰ سانتیمتر مکعب مقدار ۱۰۰ سانتیمتر مکعب ماسه ریخته و سپس آب تمیز به آن اضافه کنید تا مجموع حجم ۱۵۰ سانتیمتر مکعب برسد، بعد آنرا بشدت تکان داده و برای سه ساعت  به حال خود باقی گذارید.  پس از سه ساعت ارتفاع ذرات ریز که بر روی ماسه ته نشین شده و بخوبی از آن  متمایز است از روی درجات خوانده می شود و برحسب درصد ارتفاع ماسه در استوانه محاسبه می گردد درصد رس و لای ذرات ریز که بدین ترتیب بدست می آید نباید از مقادیر مشخص شده در بالا تجاوز نماید.

مصرف شن و ماسه ای که از خرد کردن سنگهای مرغوب و سخت در کارخانه بدست می آید  مشروط بر آنکه ابعاد دانه های  آنها در جدول دانه بندی فوق قرار گرفته باشند، نسبت به شن و ماسه طبیعی ارجحیت دارد.

شن وماسه بصورت حجمی و یا وزنی با پیمانه ها ویا ترازوهایی که بدین منظور تهیه شده اند اندازه گیری می شوند.  مقدار شن و ماسه مصرفی در بتن جدولی که بعدا خواهد آمد مشخص شده است.

ابعاد شن مصرفی برای بتن باید طوری باشد که ۹۰ درصد دانه های آن بر روی الک ۷۶/۴ میلیمتری باقی بماند.  دانه بندی شن نباید از حدود مشخص شده در جدول شماره ( ۴-۱-۲- ب ) تجاوز نماید.  اندازه الک طبق استاندارد شماره ۲۹۵ ایران خواهد بود.   انبار کردن شن و ماسه باید به نحوی باشد که موارد خارجی  و زیان آور به آنها نفوذ نکنند.  مصالح سنگی باید بر حسب اندازه دانه ها تهیه و در محلهای مختلف انباشته شوند. مصالح درشت دانه ( شن ) باید حداقل در دو اندازه جداگانه تهیه و انباشته گردد.  مصالحی که دانه بندی آنها حدودا  بین ۷۶-۴ تا ۱/۳۸ میلی متر است باید از مرز دانه های ۰۵/۱۹ میلیمتری و مصالحی که دانه بندی آنها بین ۷۶/۴ تا ۸/۵۰ یا ۵/۶۴ میلیمتر است باید از مرز دانه های ۴/۲۵ میلیمتری به دو گروه تقسیم گردند.

آب

آب مصرفی بتن باید تمیز و عاری از روغن و اسید و قلیایی ها واملاح و مواد قندی و آلی و یا مواد دیگر یکه برای بتن و فولاد زیانبخش است، باشد.  منبع تأمین آب باید به تایید دستگاه نظارت برسد.  آب مورد مصرف باید در مخازنی نگهداری شوند که از آلودگی با مواد مضر محافظت گردد :

حداکثر مقدار مواد خارجی موجود در آب بشرح زیر است :

  • الف – حداکثر مواد اسیدی موجود در آب باید به اندازه ای باشد که ۱۰ میلیمتر مکعب سود سوز آور سی نرمال بتواند یک سانتیمتر مکعب آب را خنثی کند.
  • ب –   حداکثر مواد قلیایی موجود در آبباید به اندازه ای باشد که ۵۰ میلیمتر مکعب اسدی کلریدریک دسی نرمال  بتواند یک سانتیمتر مکعب آب را خنثی کند.
  • پ – درصد مواد موجود در آب نباید از مقادیر زیر تجاوز کند :
  1. مواد آلی – دو دهم در هزار
  2. مواد معدنی – سه در هزار
  3. مواد قلیایی – یک درهزار
  4. سولفاتها – نیم در هزار

در حالتی که کیفیت آب مصرفی مورد تردید باشد در صورتی  می توان از آن استفاده نمود که تاب فشاری بتن نمونه ساخته شده با این آب حداقل ۹۰ درصد تاب فشاری بتن نمونه ساخته شده با آب مقطر باشد.  بطور کلی مصرف آبهای آشامیدنی تصفیه شده برای ساختن بتن بلامانع است.

 

01